Problemen

Tot nog toe zijn wij een van de grootste vrijwilligers in de natuur op dit eiland. De vergoedingen waar in de media en politiek over gesproken wordt voor agrariërs die "groene diensten" verrichten bereiken ons niet.
Hieronder volgt een stuk waarin de redenen worden weergegeven waarom het nog steeds onmogelijk is om als echte natuurbeheerder een vergoeding te krijgen voor werk in de natuurgebieden van de grotere natuur organisaties. Uiteraard staan er ook enkele oplossingen bij.

Als u dit leest en er komen meer vragen bij u op dan antwoorden, mail ( freek@natuurfreak.com ) of bel 0186 693501

- Hoe komt de vergoeding voor het beheer van natuur op de juiste plaats?
- Hoe kan er een kwaliteit borging systeem worden opgezet zodat de kwaliteit van het beheer en daarmee de natuurwaarden sterk worden verbeterd?
- Wat zou een goede stimulans zijn om gespecialiseerde natuurbeheer bedrijven op te zetten.
- Hoe moet beleid vorm krijgen bij de verschuiving van aankoop van de EHS naar particulier beheer zonder op kwaliteit in te moeten leveren.

Mijn visie op bovenstaande punten heb ik hieronder weergegeven.

Natuurbeheer door agrariërs.

In de huidige politieke sfeer is plots agrarisch natuurbeheer een veel genoemd item. Helaas hoor ik vaak dat het goedkoper is en hoor ik minder dat het kwalitatief net zo goed of beter zou kunnen zijn.

Moet natuur net zo'n bulk product worden als melk en varkensvlees? Vooral veel, maar heeft het dan ook nog wat te bieden? Ik denk dat er ter bescherming van zowel de natuur als de (agrarische) natuurbeheerder kwaliteitsgaranties moeten worden vastgelegd. Kwaliteitsgaranties in de vorm van criteria waar de betreffende beheerder en zijn bedrijf aan moeten voldoen, dat moet dan zowel voor de agrarische natuurgebieden als voor de reservaten gelden.

Ruim driekwart van de reservaten worden immers feitelijk door boeren beheerd. Ekologen die stellen dat agrarisch natuurbeheer weinig voorstelt, kunnen gelijk hebben. Daar is de vergoeding dan meestal ook naar. Er zijn echter ook veel mogelijkheden in PB die hoogwaardige natuur voor zowel flora als fauna binnen agrarisch beheer mogelijk maken.

Mogelijkheden om natuurbeheer te mógen doen.

Je kunt in Nederland op drie manieren aan natuurbeheer doen. 1ste: Je wieg stond in een gebied dat is aangewezen voor agrarisch natuurbeheer. Dan kun je je, als je dat wilt, uitleven op natuurlijk gebied. Of misschien moet je haast wel omdat je door allerlei maatregelen die kant uit gedwongen wordt. 2e: Je bent als boer uit de klei getrokken, je wilt graag natuurbeheer doen. Helaas ben je dan aangewezen op de daarvoor in het leven geroepen organisaties.

Je wordt dan eigenlijk meer een vrijwilliger, betaald wordt je er namelijk niet voor. 3e: Je gaat bij voornoemde organisaties werken. Dan ben je echter vooral controleur van de eerder beschreven vrijwilligers. Om in de 1ste categorie te komen ben ik te laat. Voor de derde ben ik ongeschikt, ik ben niet geschikt voor de hiërarchie die binnen zulke organisaties heerst. Helaas behoor ik tot de 2e categorie. Ik heb niks tegen vrijwilligerswerk, het wordt echter anders als blijkt dat er voor het werk dat jij doet betaald wordt maar dat het je niet bereikt.

Oorsprong Programma Beheer.

De Stimuleringsregeling Natuur is ondergebracht in een Brusselse regeling uit 1999 die eigenlijk bedoeld is als een stimulering voor het platteland, POP geld heet dat geloof ik. In die regeling staat duidelijk beschreven dat dat geld niet bestemd is voor rijksinstellingen of voor de overhead kosten van een organisatie. Het is bestemd voor het werk in het veld. Dit is ook de reden dat SBB buiten PB valt en een aparte regeling heeft, jammer want zo blijft het co-financieringsgeld in Brussel liggen. Voor de andere clubs rekent men het naar Brussel hard te kunnen maken dat het geen overheid- of semi overheids instanties zijn. De berekeningen voor de vergoedingen zijn conform de Brusselse regeling opgesteld, geen overhead kosten(in de bijlage zit een voorbeeld). De ambtenaren van LNV hebben er met mevrouw Faber tot nog toe voor weten te zorgen dat de vergoeding rechtstreeks naar de organisaties gaat, waar het voor het overgrote deel toch voor overhead kosten wordt gebruikt. Dit kan in mijn ogen niet, het is oneigenlijk gebruik van overheidsgeld. Als die vergoedingen echter werkelijk in het veld komen moet het wel bij degenen komen die de juiste intenties hebben voor het beheer van de natuur.

Waarom komt de vergoeding niet aan.

Tot nog toe gelden er voor de boeren die reservaten beheren geen of weinig kwaliteits criteria. Er worden in de media wel diverse argumenten genoemd, maar in de praktijk komt daar in veel gevallen niets van terecht. Daar zijn diverse redenen voor, vooral status van de natuurorganisaties en helaas ook hier "het geld" zijn daar debet aan. De natuurorganisaties willen zichzelf koste wat kost beheerder blijven noemen, terwijl ze feitelijk alleen toezichthouder zijn. Wat het geld betreft: zolang je iemand als boer blijft betitelen ipv hem beheerder te noemen, kun je pacht blijven rekenen.

Alhoewel de druk iets afneemt, kunnen de organisaties nog steeds over voldoende mogelijke pachters "beschikken". Hierin zit echter een stevig spanningsveld tussen de doelstellingen van de natuurorganisaties en hetgeen ze op deze manier realiseren. Eén van de kreten van de organisaties is namelijk het tegengaan van "vermesting en verzuring", daar dit schadelijk is voor de natuur. De reden dat de gronden nog steeds kunnen worden verpacht is dat de natuurgrond gebruikt wordt als papieren ruimte om mest te plaatsen. Eigenlijk werken de organisaties zo mee aan het in stand houden van de intensieve veehouderij.

Daarnaast zorgt diezelfde veehouderij voor goedkoop beheer, waardoor de door de overheid voor het beheer verstrekte vergoeding binnen de organisatie kan worden gehouden. Men is zich terdege bewust van dit spanningsveld, het is zeer goed bekend. SBB is momenteel aan het onderzoeken hoe ze naast de pacht de mestproductieruimte te gelde kunnen maken. Van Natuurmonumenten kreeg ik te horen dat het nu inderdaad zo is dat een boer met 40 Ha eigen grond en 40 Ha grond van hun, de mest voor 80 Ha op zijn eigen 40 Ha dumpt en terwijl op papier alles in orde is. Verder heb ik vernomen dat één van de provinciale landschappen mestcontracten heeft afgesloten. Om te voorkomen dat er mest wordt geleverd is in het contract opgenomen dat voor iedere werkelijk uitgereden kuub mest 1000 gulden bijbetaald moet worden........ een papieren contructie.

Kwaliteit criteria voor de boer en zijn bedrijf.

De vergoedingen komen dus op de verkeerde plaats terecht en "agrarisch medegebruik van de natuurgebieden", zoals dat zo mooi genoemd wordt, houd vooral in dat er papieren mestplaatsingsruimte gecreëerd wordt. Om dit te tackelen moet er iets wettelijk geregeld worden. Een flinke stap richting de natuurorganisaties passend binnen hun ideologie en een zeef om alleen diegenen met de juiste bedoelingen het beheer te laten doen.

Natuurvereniging "de Duinboeren" heeft enkele jaren geleden samen met Natuurmonumenten door Alterra zoiets laten onderzoeken, voor de verpachting van de door NM aangekochte gronden die uitgeruild zouden moeten gaan worden voor EHS-grond (het punten systeem zit in de bijlage). Ze werken er nu 2 jaar mee. Het is nog steeds moeilijk om het mest verhaal helemaal waterdicht te krijgen maar het is een flinke stap in de goede richting. Intussen hebben ze de voorwaarden nog iets aangescherpt en het werkt voorlopig naar tevredenheid. Een biologische bedrijfsvoering blijkt nog het beste te werken om misbruik tegen te gaan daar de regels ten aanzien van mest binnen dit systeem al zeer streng zijn en er ook op het bedrijf door SKAL op wordt gecontroleerd en niet alleen vanuit Assen.

Gespecialiseerde natuurbeheerbedrijven.

De voorkeur gaat echter uit naar pure natuurbeheer bedrijven, zodat het spanningveld tussen agrarisch en natuur wordt doorbroken. Dat past dan weer mooi in het manifest dat door de groep van 117 ekologen in Den Haag is ingediend. Naast alle vijven en zessen die ze over boeren naar voren brengen melden ze dat er wel zijn die natuurbeheer met kwaliteit kunnen verzorgen maar dan zou dat niet meer als "neventak van een agrarisch bedrijf moeten gebeuren".

Mochten er punten in staan die niet duidelijk zijn of waarover u om wat voor reden ook voor vrijdag meer wilt weten, schroom niet om te bellen.

Berekening vergoeding SN pluspakket "Droog soortenrijk grasland (bloemdijken)": ƒ 1966,- per ha per jaar.